Polacy w czołówce oszczędzających, co trzeci inwestuje. Badanie ING w 11 krajach

Choć 77% Polaków deklaruje posiadanie oszczędności, a większość z nas dobrze ocenia stan domowego budżetu, to na rynkach finansowych jesteśmy ostrożni, wynika z badania Ipsos dla ING Research. Na inwestowanie środków w instrumenty rynku kapitałowego decyduje się 33% badanych. Jednocześnie jedna trzecia ankietowanych przyznaje, że w przyszłości rozważa aktywne inwestowanie, co analitycy ING Banku Śląskiego oceniają jako pozytywny sygnał. Przestrzeń do zmiany nawyków pozostaje duża, a większa aktywność inwestycyjna Polaków będzie wspierać innowacyjność gospodarki.

W zestawieniu z innymi europejskimi krajami wypadamy dobrze pod względem finansowego spokoju. Aż 74% respondentów w Polsce jest zadowolonych ze swojej sytuacji – dość dobrze radzi sobie 64%, a żyje komfortowo 10%. W drugiej pod tym względem Holandii uważa tak 70% osób, a średnia dla wszystkich 11 rynków wynosi 56%. Posiadaniem poduszki finansowej (77%) wyprzedzamy m.in. Włochów, Hiszpanów, Szwajcarów i Niemców.

Te deklaracje nie zawsze przekładają się jednak na decyzje inwestycyjne. W Polsce w instrumenty rynku kapitałowego (akcje, obligacje, fundusze, ETF) inwestuje co trzeci dorosły, podczas gdy w Europie jest to średnio 40%. Z drugiej strony kolejna jedna trzecia ankietowanych przyznaje, że myśli o wejściu na rynek w przyszłości.

- Polskie społeczeństwo się bogaci, a w latach 2024-25 wzrost dochodów rozporządzalnych pozwalał zarówno na utrzymanie solidnego wzrostu wydatków konsumpcyjnych, jak i wzrost stopy oszczędzania gospodarstw domowych, do około 8% w ujęciu makroekonomicznym. Jest to wskaźnik wyższy niż średnia długoterminowa. Przed pandemią było to około 5% - mówi Rafał Benecki, główny ekonomista ING Banku Śląskiego.

 - Badanie wskazuje, że dwie trzecie Polaków ma świadomość, że bez inwestowania oszczędności tracą na wartości przez inflację, co zapewne jest lekcją z lat 2022-23, kiedy inflacja zaskoczyła negatywnie. Niemniej jednak Polacy wciąż stoją przed przejściem do postawy bardziej świadomego i aktywnego inwestora. Z jednej strony prezentują sporą awersję do ryzyka, z drugiej deklarują otwartość na odkrywanie nowych możliwości inwestowania. To kolejna lekcja, tym razem wyciągnięta z ostatnich lat hossy na polskiej giełdzie, która w ponad 70% jest udziałem zagranicznych inwestorów. Przypomina to słynną scenę z Lalki, gdzie Wokulski gani polskich arystokratów za zbyt konserwatywne zarządzanie swoim majątkiem i proponuje, aby chociaż trochę skorzystali z doświadczeń innych bogatych krajów Europy. Historia się powtarza – dodaje Rafał Benecki.

Obawa przed stratą i bariera kapitału

Najsilniejszym hamulcem pozostaje strach przed utratą odłożonych pieniędzy, mówi o tym ponad połowa ankietowanych. Zaraz za nim plasuje się poczucie braku wiedzy o tym, jak działają poszczególne rozwiązania finansowe. Dodatkowo 42% Polaków uważa, że ma zbyt małe oszczędności, by rozpocząć inwestowanie, co stawia nas zaraz za Rumunią i Francją. Znaczenie mają też kwestie praktyczne: około 40% badanych zniechęcają podatki od zysków oraz potrzeba posiadania gotówki pod ręką, na wypadek nagłych wydatków. Z kolei co trzeci ankietowany obawia się opłat i prowizji albo odkłada na konkretny cel życiowy i nie chce ryzykować, że wahania koniunktury pokrzyżują te plany.

Zaufanie do nieruchomości i złota

Na tle reszty Europy Polacy wyróżniają się stosunkowo sceptycznym podejściem do rynków kapitałowych. 48% z nas uważa, że inwestowanie przypomina „grę w kasynie” i w dużym stopniu zależy od szczęścia. Kiedy pytamy o to, co w perspektywie 10 lat przyniesie najlepszy zwrot, polscy respondenci wskazują tradycyjne, namacalne aktywa: złoto i nieruchomości. Może to wynikać ze wzrostu ich cen w ostatnich latach.

- Dotychczasowy, ostrożny sposób lokowania oszczędności w depozyty, złoto i nieruchomości nie wspiera innowacyjności gospodarki, a to właśnie ona pozwoliła USA tak wyraźnie zdystansować resztę świata, w tym kraje europejskie. Pozytywna jest natomiast otwartość Polaków na programy emerytalne i inwestycyjne ze wsparciem pracodawcy, a także to, że zmieniamy swoje postawy zgodnie z regulacjami podatkowymi i polityką publiczną. Kibicujemy programowi OKI, który wejdzie w życie od 2027. Może trafić na podatny grunt, bo zachęca do systematyczności w oszczędzaniu i inwestowaniu oraz oferuje ulgi podatkowe – podsumowuje główny ekonomista ING Banku Śląskiego.

O badaniu

Badanie zrealizował instytut Ipsos na zlecenie ING Research w lipcu i sierpniu 2026 roku. Próba objęła reprezentatywne pod względem płci, wieku i miejsca zamieszkania grupy dorosłych mieszkańców (około 1000 respondentów na kraj) w 11 państwach: Polsce, Belgii, Francji, Niemczech, Włoszech, Holandii, Rumunii, Hiszpanii, Szwajcarii, Turcji oraz Wielkiej Brytanii.