ESG po korekcie regulacyjnej: konsekwencje dla sektora finansowego w 2026 roku

Najbliższe miesiące nie przyniosą odwrotu od ESG, lecz jego instytucjonalne utrwalenie. Możemy spodziewać się zmiany akcentów, a nie zmiany kierunku. Pomimo korekt legislacyjnych i przesunięć terminów raportowych, ESG coraz wyraźniej przestaje być kwestią deklaracji, a staje się elementem realnego zarządzania ryzykiem – szczególnie w sektorze finansowym.

Komentarz dr Marty Zbuckiej-Gargas, Koordynatorki Zespołu ds. ESG w Związku Przedsiębiorstw Finansowych (ZPF)

Jako największa multisektorowa organizacja podmiotów rynku finansowego w Polsce obserwujemy i analizujemy konsekwencje zmian ESG zarówno z perspektywy regulacyjnej, jak i praktyki rynkowej. Dzięki szerokim konsultacjom z członkami oraz uczestnictwu w procesie legislacyjnym, ZPF identyfikuje kluczowe wyzwania i wspólne kierunki adaptacji dla sektora. ESG od kilku lat przekształca się z aspiracyjnej narracji w obligatoryjny element zarządzania ryzykiem oraz strategii długoterminowej przedsiębiorstw. O ile jeszcze kilka lat temu bywało postrzegane głównie jako narzędzie komunikacji lub marketingu, dziś brak przygotowania w zakresie transparentności, danych niefinansowych i oceny ryzyk ESG realnie naraża firmy na ryzyka reputacyjne, inwestycyjne i operacyjne. Coraz więcej jurysdykcji na świecie wprowadza obowiązkowe wymogi ujawnień, co jednoznacznie pokazuje, że ESG nie jest przejściowym trendem, lecz nowym standardem funkcjonowania biznesu.

Co dalej z Omnibusem?

W Unii Europejskiej rok 2025 przyniósł istotną korektę tempa wdrażania regulacji ESG. Parlament Europejski i Rada UE przyjęły tzw. pakiet Omnibus, który przewiduje przesunięcie w czasie obowiązków raportowych oraz zmniejszenie liczby podmiotów objętych bezpośrednim obowiązkiem raportowania. Zmiany te obejmują m.in. odroczenie terminów raportowania oraz podniesienie progów, od których firmy podlegają regulacjom CSRD. Wbrew niektórym narracjom rynkowym nie oznacza to jednak osłabienia roli ESG, lecz raczej próbę dostosowania regulacji do realnych możliwości przedsiębiorstw i jakości danych.

Sektor finansowy – kluczowy filar wdrażania ESG

Szczególnie wyraźnie widać to w sektorze finansowym, który – niezależnie od zmian w CSRD – pozostaje w centrum systemu ESG, podlegając innym, równoległym regulacjom. W ramach swoich działań ZPF wspiera członków poprzez analizy skutków wdrażania ESG, dialog z organami nadzoru oraz stanowiska konsultowane z praktykami rynku, co ma na celu ułatwienie wykonalności i harmonizacji standardów branżowych. Dla sektora finansowego rok 2026 to przede wszystkim utrwalenie obowiązków związanych z SFDR, Taksonomią UE, Green Asset Ratio (GAR) oraz integracją ryzyk ESG z procesami zarządzania ryzykiem kredytowym i inwestycyjnym. Nawet po przesunięciach w CSRD instytucje finansowe, banki, fundusze, firmy pożyczkowe czy fintechy są zobowiązane do przygotowywania spójnych mechanizmów oceny portfeli, klientów i projektów pod kątem ESG, co ma realne konsekwencje dla cen kapitału i ryzyk operacyjnych.

W praktyce oznacza to obowiązek uwzględniania ryzyk ESG w decyzjach kredytowych i inwestycyjnych, nadzorze nad portfelem oraz systemach zarządzania ryzykiem, nawet jeśli dany podmiot nie raportuje bezpośrednio zgodnie z CSRD. Dlatego 2026 rok to moment, w którym ESG przestaje być jedynie narracją, a staje się wymogiem danych i procesów operacyjnych. Regulatorzy, inwestorzy, partnerzy handlowi i klienci oczekują bowiem danych, które są powtarzalne, wiarygodne i audytowalne.

Jak zbudować wiarygodność rynkową?

Dla mniejszych firm z rynku finansowego zmiany te są szczególnie istotne. Chociaż część z nich nie została objęta formalnym obowiązkiem raportowym, to pozostają one elementem łańcucha finansowego i są coraz częściej oceniane pod kątem ESG przez banki, inwestorów oraz partnerów biznesowych. ESG nie jest już więc wyłącznie kwestią raportu, a staje się kryterium dostępu do kapitału, warunków finansowania i wiarygodności rynkowej. Z obserwacji rynku wynika, że ESG przestaje być traktowane jako „ładna kartka w raporcie”, a staje się warunkiem dostępu do rynku finansowego i relacji biznesowych. Instytucje finansowe, banki, fundusze inwestycyjne oraz kontrahenci już dziś oceniają firmy pod kątem jakości danych ESG i zdolności zarządzania ryzykiem wynikającym z braku transparentności.

Jakościowe dane podstawą ESG

W praktyce oznacza to, że firmy z uporządkowanymi systemami i rzetelnymi danymi ESG często uzyskują lepsze warunki finansowania od tych, które dopiero zaczynają ten proces – nawet jeśli formalne obowiązki dotyczyć będą ich dopiero w przyszłości. To nie tylko kwestia zgodności z regulacjami, ale konkurencyjności w globalnej gospodarce.

Pakiet Omnibus nie obniżył znaczenia ESG, lecz przesunął akcent z formalnego raportowania na budowę jakościowych danych, realnych procesów i faktycznych zmian w modelach biznesowych. Dla firm, a zwłaszcza dla sektora finansowego, jest to czas nie na wycofanie się z ESG, lecz na jego uporządkowanie i integrację z kluczowymi decyzjami strategicznymi.

Z perspektywy organizacji branżowej, która od ponad 25 lat reprezentuje interesy podmiotów rynku finansowego i uczestniczy w procesie legislacyjnym, kluczowe jest, aby zmiany regulacyjne przekładały się na spójne, wykonalne i porównywalne standardy rynkowe. ZPF, jako partner dialogu społecznego, wspiera swoich członków poprzez badania, rekomendacje i interpretacje wpływu nowych regulacji na codzienną praktykę rynkową.

Dlaczego warto działać już teraz?

Z naszego doświadczenia jako ZPF oraz obserwacji trendów rynkowych wynika, że ESG w 2026 roku nie jest jedynie kolejnym obowiązkiem regulacyjnym, lecz fundamentalnym elementem długoterminowego przygotowania organizacji do zmian na rynku kapitałowym i gospodarczym. To moment, w którym organizacje mają szansę przejść od reaktywnego przygotowywania raportów do proaktywnego zarządzania ryzykiem ESG – tak jak dziś zarządzają ryzykiem finansowym czy operacyjnym.

Warto pamiętać, że dopiero jakość danych, powtarzalność procesów i wiarygodność decyzji biznesowych czynią ESG realną wartością dodaną – nie tylko kwestią zgodności z prawem, ale narzędziem budowania przewagi konkurencyjnej. Dla liderów, którzy potrafią wykorzystać ten czas na porządkowanie fundamentów i integrowanie ESG z decyzjami strategicznymi, rok 2026 może być punktem zwrotnym w budowaniu odporności, zaufania inwestorów i pozycji rynkowej.

***

Marta Zbucka-Gargas jest Koordynatorką Zespołu ds. ESG w ZPF. To doświadczona ekspertka specjalizująca się w obszarze ESG oraz prawa pracy, z wieloletnią praktyką. Posiada ponad 20-letnie doświadczenie menedżerskie. Jest członkiem Rady Ochrony Pracy (XII kadencji od roku 2024) przy Sejmie RP. Doktor prawa, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego.

Celem Zespołu ds. ESG jest wsparcie ZPF swoim eksperckim głosem w toczących się procesach legislacyjnych, inicjowanie nowych tematów, którymi Związek mógłby się zajmować, jak i koordynacja tych działań, które w obszarze zjawiska zrównoważonego rozwoju już podejmuje.