Pierwszy rok systemu kaucyjnego w Polsce. PZPTS czeka na pełne dane.

1 października system kaucyjny w Polsce obchodził swoje pierwsze urodziny.

Dokładnie rok wcześniej, 1 października 2025 roku, rozpoczął się system kaucyjny obejmujący butelki z tworzyw sztucznych, puszki metalowe oraz szklane butelki wielokrotnego użytku.

Jak wynika z danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska, w pierwszym roku funkcjonowania systemu zwrócono łącznie 5 mld butelek i puszek objętych kaucją. W całym kraju działa już ponad 65,5 tys. punktów zwrotu. To pokazuje skalę organizacyjną przedsięwzięcia, które w ciągu pierwszych 12 miesięcy stało się jednym z istotnych elementów systemu gospodarowania opakowaniami i odpadami opakowaniowymi w Polsce.

Jednocześnie sama liczba zwrotów nie pozwala jeszcze na pełną ocenę funkcjonowania systemu z punktu widzenia gospodarki o obiegu zamkniętym. Kluczowe znaczenie mają bowiem nie tylko liczba opakowań oddanych przez konsumentów, ale również rodzaj i masa zebranego materiału, jego dalsze zagospodarowanie oraz rzeczywisty poziom recyklingu.

Celem systemu kaucyjnego jest m.in. zwiększenie poziomu selektywnej zbiórki opakowań po napojach. Zgodnie z wymaganiami unijnymi, do 2029 roku poziom selektywnej zbiórki jednorazowych butelek na napoje z tworzyw sztucznych powinien osiągnąć 90 proc.

Dlatego, zdaniem Polskiego Związku Przetwórców Tworzyw Sztucznych, istotnym kolejnym krokiem powinno być przedstawienie bardziej szczegółowych danych dotyczących funkcjonowania systemu.

PZPTS oczekuje w szczególności informacji o:

• podziale zwróconych opakowań według materiałów,
• masie zebranego PET,
• poziomie zbiórki dla poszczególnych rodzajów opakowań,
• wynikach poszczególnych operatorów systemu,
• ilości materiału przekazanego do recyklerów,
• sposobie zagospodarowania zebranego surowca,
• udziale materiału, który ponownie trafił do obiegu w modelu bottle-to-bottle.

Dopiero takie dane pozwolą ocenić, w jakim stopniu system kaucyjny realizuje swój podstawowy cel, czyli zapewnienie skutecznej zbiórki i zagospodarowania opakowań oraz zwiększenie dostępności wysokiej jakości surowca wtórnego dla recyklerów.

Pierwszy rok funkcjonowania systemu to dobry moment na podsumowanie jego dotychczasowych efektów, ale również na przyjrzenie się temu, co dzieje się ze zebranym materiałem po zwrocie opakowania. Pełna ocena efektywności systemu będzie możliwa dopiero po poznaniu danych dotyczących całego przepływu materiału – od momentu zwrotu opakowania przez konsumenta, aż po jego recykling i ponowne wykorzystanie.