Lepsze żniwa w finansach rolnictwa. Zaległości najniższe od pięciu lat

Łączne zaległe zadłużenie sektora rolnictwa wyniosło na koniec czerwca 2026 r. 653,8 mln zł. To najniższa wartość od 5 lat. Dane z Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i informacje o opóźnionych zobowiązaniach kredytowych z BIK pokazują jednak, że poprawa nie objęła całego kraju. W 9 z 16 województw zaległe zadłużenie rolników wzrosło rok do roku. Najszybciej w lubuskim - o 34 proc. do 46,6 mln zł. Największy wzrost kwotowy odnotowano natomiast w woj. lubelskim, gdzie zaległości zwiększyły się o 22,5 mln zł do poziomu 126 mln zł.

Kluczowe dane:

• 653,8 mln zł wyniosły przeterminowane zobowiązania w sektorze rolnictwa na koniec czerwca 2026 r., najmniej od 5 lat;
• w 9 z 16 województw zaległe zadłużenie przedsiębiorstw rolnych wzrosło rok do roku;
• najszybciej zaległości rosły w woj. lubuskim - o 34 proc. do 46,6 mln zł;
• największy wzrost kwotowy zanotowano w woj. lubelskim - o 22,5 mln zł do ponad 126 mln zł;
• niemal o połowę spadły zaległości w woj. podlaskim - z 81,3 mln zł do 42,3 mln zł;
• 74,7 proc. rolników wskazuje zbyt niskie ceny zbytu jako główną barierę rozwoju gospodarstw.

Sektor rolnictwa rozpoczął tegoroczny sezon zbiorów z nie najgorszą kondycją finansową, ale nastrojami dalekimi od optymizmu. Choć w 2025 r. polska branża agro odnotowała nie tylko wzrost zbiorów najważniejszych upraw, ale też eksportu towarów rolno-spożywczych, sytuacja poszczególnych gospodarstw była znacznie trudniejsza.  Rolnicy znacznie ostrożniej oceniali swoją sytuację. Z badania GUS wynika, że pod koniec 2025 r. wskaźnik zmiany ogólnej sytuacji w gospodarstwach rolnych wyniósł -40,3 i był najniższy od trzech lat.^[1] Odnotowana w Rejestrze Dłużników BIG InfoMonitor i wynikająca z opóźnień w regulowaniu zobowiązań kredytowych w bazie BIK łączna wartość zaległości całego sektora, podobnie jak średnie zadłużenie przypadające na jednego dłużnika, nieznacznie się zmniejszyły. Na koniec czerwca 2026 r. wyniosło ponad 653,8 mln zł (-1,7 mln zł), zaś średnia zaległość zmniejszyła się o 4 028 zł do 256,6 tys. zł. Jednocześnie w tym samym czasie przybyło nierzetelnych dłużników – z 2 515 do 2 548. Trudno więc mówić o przełomie.

Spadek zaległości przypadł więc na czas, dobrych wyników produkcji i eksportu polskiej branży rolno-spożywczej. 

Według GUS w 2025 roku zbiory zbóż ogółem wzrosły o 6,7 proc. rok do roku, zbiory rzepaku i rzepiku zwiększyły się o 11,2 proc., a zbiory ziemniaków nawet o 18,4 proc.^[2] Z danych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wynika natomiast, że w 2025 r. eksport towarów rolno-spożywczych z Polski osiągnął rekordową wartość 248 mld zł, o 8,6 proc. wyższą niż rok wcześniej. Saldo wymiany wzrosło w tym czasie o 10,2 proc.^[3]Dobra passa w eksporcie polskiej żywności utrzymała się również w pierwszym półroczu tego roku.^[34] 

Z punktu widzenia samych gospodarstw sytuacja wyglądała jednak mniej korzystnie. Według danych GUS, rolnicy jako najważniejsze bariery rozwoju wskazywali zbyt niskie ceny zbytu produktów rolnych (74,7 proc. wskazań) oraz zbyt wysokie koszty produkcji (67,3 proc.). Ocena opłacalności produkcji w grudniu 2025 r. również była negatywna - saldo odpowiedzi wyniosło -29,6.^[5]  

- Kontrast między kondycją finansową mierzoną zaległym zadłużeniem a subiektywną oceną sytuacji przedsiębiorstw rolnych pokazuje, że niższe zaległe zadłużenie nie musi oznaczać, że rolnicy są dziś wolni od presji finansowej. Przeciwnie, poprawa tego jednego wskaźnika odbywa się w warunkach wciąż wysokich kosztów i niskiej opłacalności produkcji - mówi Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor. 

Krajowy bilans skrywa regionalne różnice 

Spadek zaległości w skali kraju nie oznacza poprawy we wszystkich regionach.  W dziewięciu z szesnastu regionów zaległe zadłużenie przedsiębiorców rolnych rok do roku zwiększyło się. Najszybciej rosło w woj. lubuskim - o 34 proc. i w małopolskim - o 26 proc. W woj. lubelskim zaległości wzrosły o 22 proc., czyli o 22,5 mln zł, osiągając 126 mln zł. Był to największy wzrost kwotowy w kraju.  

Krajowy spadek jest więc w dużej mierze zasługą dwóch regionów. W podlaskim zaległości zmniejszyły się o niemal o połowę, z 81,3 mln zł do 42,3 mln zł. W wielkopolskim spadły o ponad 21 proc., z 57,1 mln do 45 mln zł. Łączna wartość tych spadków przeważyła wzrosty w pozostałych dziewięciu województwach. 

Spadek w woj. podlaskim częściowo tłumaczy specyfika regionu. To główny ośrodek produkcji mleka w Polsce, a mimo że ceny skupu w całym kraju runęły w tym roku nawet o blisko jedną piątą rok do roku, producenci z Podlasia od miesięcy dostają najwyższe stawki spośród wszystkich województw. Nie oznaczało to oczywiście dobrej koniunktury, ale na tle reszty kraju mogło zapewnić tamtejszym gospodarstwom mlecznym nieco większy bufor finansowy i ułatwić większą terminowość spłat.^[6]