Dwie prędkości polskiego przemysłu motoryzacyjnego. Skokowy wzrost zaległości w fabrykach, stabilizacja w handlu i usługach

Polska motoryzacja jedzie dziś na dwóch różnych biegach. Najnowsze dane Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i informacje o opóźnionych zobowiązaniach kredytowych z BIK pokazują, że dealerzy i warsztaty stabilizują swoją sytuację finansową, ale producenci części motoryzacyjnych zmagają się z narastającymi problemami płynnościowymi. Ich zaległości płatnicze wzrosły w ciągu roku o 15,4 proc. do 310,7 mln zł. Tempo wzrostu przeterminowanego zadłużenia w handlu i serwisach wyraźnie wyhamowało, a w części segmentów spadła nawet liczba nierzetelnych dłużników. Dane sugerują, że polska motoryzacja coraz wyraźniej dzieli się na dwa światy: produkcję, która coraz mocniej odczuwa presję płynącą z zagranicznych rynków oraz handel i usługi, które korzystają z utrzymującego się popytu na pojazdy i finansowanie inwestycji wg ostatnich danych ZPL.

Kluczowe dane:

• 310,7 mln zł (wzrost o 15,4 proc. r/r) – nieuregulowane zobowiązania przedsiębiorstw wytwarzających komponenty motoryzacyjne w czerwcu 2026 r.
• ponad 90 proc. – udział tego podsegmentu w przeterminowanym zadłużeniu całej produkcji pojazdów (PKD 29), przed 2024 r. wynosił niespełna 40 proc.; 
• 0,55 proc. – z taką dynamiką rosły w ostatnim roku przeterminowane rachunki podmiotów zajmujących się handlem i naprawą aut (PKD 45), co potwierdza wyhamowanie negatywnych trendów na rynku; 
• spadek o 2,9 proc. – w ujęciu rocznym zmniejszyła się wartość zaległości w gronie dystrybutorów części (w wyraźnej kontrze do trudności fabryk); 
• 1,49 mln zł – średnia zaległość jednego nierzetelnego dłużnika w produkcji pojazdów (PKD 29), wobec 90 tys. zł w handlu i naprawie pojazdów (PKD 45);
• 226,7 mld zł – wartość produkcji sprzedanej całego polskiego przemysłu motoryzacyjnego w 2025 roku, mimo jednoczesnego spadku eksportu branży o 3,73 proc.

Automotive to jeden z największych sektorów przemysłowych w Polsce. W 2025 roku wartość produkcji sprzedanej pojazdów, przyczep i naczep wzrosła o 2,9 proc., do 226,7 mld zł. Zatrudnienie spada już szósty kwartał z rzędu, choć pół roku temu sektor wciąż dawał pracę blisko 198 tys. osób. Eksport branży zmniejszył się w 2025 r. o 3,73 proc., do 43,8 mld euro i jest drugi rok z rzędu na minusie. Rosnąca produkcja przy spadającym eksporcie i zatrudnieniu to pierwszy sygnał rozjazdu w branży.

Przeterminowany dług w produkcji nie spada

Analiza danych z Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i informacji o opóźnieniach zobowiązań kredytowych w BIK z ostatnich czterech lat pokazuje wyraźną koncentrację problemów płatniczych w jednym obszarze sektora motoryzacyjnego. Zaległości producentów pojazdów, przyczep i naczep (PKD 29) wzrosły od czerwca 2023 do czerwca 2026 ponad pięciokrotnie, z 62,7 mln zł do 344,5 mln zł. Za zdecydowaną większość tego przyrostu odpowiada segment producentów części i akcesoriów (PKD 293): do 2024 roku generował mniej niż 40 proc. zaległości całego PKD 29 (23,7 mln zł), a w 2025 i 2026 roku już ponad 90 proc. (269,2 mln zł z 300,9 mln zł i 310,7 mln zł z 344,5 mln zł). Wzrost zaległości w produkcji pojazdów to w praktyce wzrost zaległości w jednym podsegmencie: produkcji części.

Zmianę widać też w rozkładzie zaległości. W całym PKD 29 udział nierzetelnych dłużników konsekwentnie rośnie, z 5,6 proc. w 2023 roku do 6,4 proc. w 2026. Jeszcze wyraźniej wartość ta zwiększa się w produkcji pojazdów (PKD 291, z 9,2 do 12,2 proc.) i nadwozi (PKD 292, z 7,6 do 9,1 proc.). W produkcji części (PKD 293), która generuje zdecydowaną większość zaległości, udział dłużników wrócił w 2026 roku do poziomu sprzed czterech lat: 4,0 proc., mimo że kwota zaległości w tym czasie wzrosła kilkukrotnie. Rok temu skok zaległości w tym segmencie można było wiązać z jednorazowym zdarzeniem, prawdopodobnie upadłością lub restrukturyzacją jednego z większych podmiotów. Obecne dane wskazują jednak na coś bardziej trwałego: poziom zaległości nie wrócił do wcześniejszej wartości i nadal rośnie.

- W przypadku producentów części i akcesoriów motoryzacyjnych obserwujemy zjawisko, które powinno zwrócić uwagę branży. Mimo że odsetek przedsiębiorstw z problemami płatniczymi wrócił do poziomu sprzed kilku lat, wartość zaległości nadal dynamicznie rośnie. Oznacza to, że problemy nie rozprzestrzeniają się na coraz większą liczbę firm, lecz koncentrują się w grupie podmiotów, które od dłuższego czasu zmagają się z trudnościami finansowymi. Dalszy wzrost zadłużenia sugeruje, że nie mamy już do czynienia z efektem pojedynczych zdarzeń, ale z utrwalającą się presją finansową w tej części sektora motoryzacyjnego – komentuje Paweł  Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.

Handel i usługi motoryzacyjne stopniowo odzyskują równowagę

W pozostałych segmentach rynku motoryzacyjnego sytuacja wygląda znacznie stabilniej. Zaległości płatnicze całego handlu i naprawy pojazdów (PKD 45) wyniosły na koniec czerwca 2026 roku 1,22 mld zł. Wartość ta wzrosła w latach 2023-2026 o 7,22 proc., przy czym tempo wzrostu systematycznie zmienia się : +5,11 proc. w 2023-2024, +1,45 proc. w 2024-2025 i zaledwie +0,55 proc. w okresie 2025-2026. Podobny trend widać w sprzedaży pojazdów (PKD 451), gdzie po wcześniejszym wzroście zaległości dynamika zadłużenia wyraźnie wyhamowała, z 7,68 proc. w okresie 2023-2024 do jedynie 1,27 proc. w ostatnim roku. Jeszcze lepiej prezentuje się segment sprzedaży części (PKD 453), w którym po okresowych wahaniach łączna wartość zaległości jest obecnie o 16,7 proc. niższa niż cztery lata temu. Niezależnie od zmiany samych kwot zaległości, odsetek firm wpadających w nadmierny dług powoli, ale konsekwentnie zmniejsza się w każdym segmencie handlu i serwisu. Szczególnie dobrze widać to w kategorii części motoryzacyjnych. Podczas gdy zaległości producentów wzrosły w ciągu roku o 15,4 proc., wśród firm zajmujących się handlem częściami spadły o 2,9 proc. Różnica widoczna jest też w przeliczeniu na jedną firmę: średnia zaległość nierzetelnego dłużnika w produkcji pojazdów sięga 1,49 mln zł, a w handlu i naprawie pojazdów 90 tys. zł.

Obraz ten znajduje odzwierciedlenie również na rynku finansowania inwestycji. Jak wynika z danych Związku Polskiego Leasingu, w pierwszym półroczu 2026 roku firmy leasingowe sfinansowały inwestycje o wartości blisko 62 mld zł, czyli o 10 proc. więcej niż rok wcześniej. Największy udział w rynku niezmiennie mają pojazdy, które odpowiadają za około 75 proc. wartości wszystkich finansowanych aktywów. Wartość finansowania pojazdów wzrosła w tym czasie o 12,1 proc. rok do roku. Dane te pokazują, że popyt na finansowanie środków transportu pozostaje wysoki, a największe wyzwania koncentrują się dziś przede wszystkim po stronie producentów części, a nie sprzedawców czy firm obsługujących rynek motoryzacyjny.

 W tle presja z zewnątrz i z wewnątrz

Rosnące zaległości producentów części motoryzacyjnych zbiegają się w czasie z pogarszającą się sytuacją europejskiego przemysłu motoryzacyjnego. Przedsiębiorstwa funkcjonują w otoczeniu słabszego popytu ze strony części europejskich odbiorców oraz rosnącej konkurencji producentów z Chin. Dodatkowym wyzwaniem pozostają wysokie koszty prowadzenia działalności i inwestycje związane z transformacją technologiczną. Raport Związku Przedsiębiorców i Pracodawców oraz Ośrodka Studiów Wschodnich, przygotowany przy udziale Stowarzyszenia Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych, wskazuje, że nadwyżka handlowa Chin przekroczyła bilion dolarów rocznie. Coraz większa obecność chińskich producentów, zwłaszcza w segmencie samochodów elektrycznych i komponentów, zwiększa presję konkurencyjną na europejskich producentów oraz ich dostawców. Autorzy raportu szacują, że w 2025 roku z europejskiego przemysłu do Chin odpłynęło 87 mld euro wartości dodanej, z czego 11,4 mld euro przypada na polską gospodarkę. Zagrożonych może być nawet 45 tys. miejsc pracy w Polsce, między innymi w sektorze baterii i części motoryzacyjnych. Nie oznacza to, że właśnie te zjawiska odpowiadają za wzrost zaległości. Pokazują jednak, w jak wymagającym otoczeniu funkcjonują dziś producenci części.

- Obserwowana przez nas zróżnicowana sytuacja w sektorze motoryzacji - rosnące zaległe długi w produkcji przy jednoczesnej stabilizacji wartości zaległości w handlu i usługach - doskonale wpisuje się w szerszy obraz sytuacji makroekonomicznej. Producenci części znajdują się dziś na pierwszej linii frontu globalnych przetasowań. To oni bezpośrednio zderzają się ze spadkiem popytu na rynkach europejskich i niezwykle silną presją konkurencyjną ze strony producentów z Chin, zwłaszcza w obszarze nowoczesnych technologii i elektromobilności. Choć trudno udowodnić tu bezpośredni, zero-jedynkowy związek przyczynowo-skutkowy dla każdej niezapłaconej faktury, ten kontekst rynkowy jest kluczowy. Tłumaczy on, dlaczego to właśnie produkcja znajduje się pod tak potężną presją finansową, podczas gdy lokalny handel i warsztaty samochodowe - znacznie mniej narażone na te globalne, strukturalne wstrząsy - potrafią w tym samym czasie odzyskiwać rynkową i płynnościową równowagę –  komentuje dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor i BIK.

Co to oznacza dla branży?

Dane Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i informacje o opóźnieniach zobowiązań kredytowych z bazy BIK pokazują, że branża motoryzacyjna coraz wyraźniej dzieli się na segmenty o odmiennej kondycji finansowej i przestaje być homogeniczna. Podczas gdy w produkcji części utrzymuje się wysoki poziom zaległości i postępuje ich koncentracja w niewielkiej grupie przedsiębiorstw, handel oraz serwis pojazdów wykazują oznaki stabilizacji. Oznacza to, że ocena ryzyka współpracy z kontrahentami z tego sektora wymaga dziś znacznie bardziej szczegółowego podejścia niż jeszcze kilka lat temu. Analiza całej branży przestaje wystarczać. Coraz większego znaczenia nabiera sytuacja poszczególnych segmentów, ponieważ producenci, dealerzy i warsztaty funkcjonują w odmiennych warunkach rynkowych.