BIG InfoMonitor: Finansowa pułapka na starcie. Zaległe długi młodych zbliżają się do 100 mln zł

Wchodzenie w dorosłość powinno kojarzyć się ze swobodą, niezależnością i realizacją pierwszych poważnych planów. Dla wielu młodych Polaków staje się niestety bolesnym zderzeniem z rzeczywistością. Z okazji przypadającego 12 sierpnia Międzynarodowego Dnia Młodzieży, BIG InfoMonitor oraz BIK pokazują ponury obraz - blisko 31,7 tys. osób, między 18. a 24. rokiem życia, wchodzi w prawdziwą dorosłość z bagażem pełnym zaległych długów opiewających na 97,2 mln zł. 

Kluczowe dane:

• 97,2 mln zł - całkowite zaległe zadłużenie młodych Polaków w wieku 18-24 lat, w tym pozakredytowe i kredytowe
• 46 mln zł - zobowiązania pozakredytowe (np. mandaty za jazdę na gapę, niezapłacone rachunki za telefon czy internet)
• 31,7 tys. - liczba młodych osób wpisanych do rejestru dłużników
• 514,3 tys. zł - kwota zadłużenia 18-letniej rekordzistki z woj. zachodniopomorskiego

Dane BIG InfoMonitor i BIK dobrze pokazują, jak w praktyce wygląda finansowy start młodych Polaków. Dla blisko 31,7 tys. osób, w wieku 18-24 lata, pierwsze kroki w dorosłość nie oznaczały planowania przyszłości czy budowania oszczędności. Zaprowadziły ich do rejestru dłużników. Łączna kwota ich nieopłaconych zobowiązań wynosi 97,2 mln zł. Co istotne, 46 mln zł stanowią długi pozakredytowe – m.in. mandaty za jazdę bez biletu, nieopłacone rachunki za telefon, internet, czynsze a nawet alimenty.

Sytuacja jest szczególnie niepokojąca, ponieważ problem dotyczy osób, które dopiero zyskały prawną możliwość samodzielnego zaciągania zobowiązań. Start w dorosłość oznacza dla nich nie tylko pierwsze abonamenty, raty i pożyczki, ale także pierwsze błędy finansowe – nie tylko wobec instytucji, lecz także rodziny i znajomych, którym młodzi nie zawsze oddają pieniądze w terminie. Wkroczenie w dojrzałość finansową dla tysięcy z nich błyskawicznie stało się pułapką.

– Młodzi ludzie często postrzegają dorosłość jako nieograniczoną wolność, zapominając, że wiąże się ona z pełną odpowiedzialnością prawną i finansową. Z naszych danych wynika, że 88 proc. niesolidnych dłużników w tej grupie wiekowej ma zaległości do 5 tys. zł. Chociaż w świecie dorosłych finansów kwota ta może wydawać się niewielka, to dla osoby bez stałych dochodów, skupionej na studiach lub egzaminach wstępnych czy wyborze ścieżki zawodowej, jest to bariera niezwykle trudna do pokonania. To finansowy falstart, który rzuca cień na kolejne lata już dorosłego życia – mówi dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.

Młodzi na tle reszty społeczeństwa Emocje towarzyszące pierwszym trudnościom finansowym jasno pokazują, że młodzi ludzie dopiero uczą się poruszania w świecie finansów oraz ponoszenia konsekwencji własnych decyzji. W porównaniu ze starszym pokoleniem, zaległe zadłużenie 18–24-latków wciąż wydaje się niewielkie. To jednak tempo ich narastania i struktura mogą budzić niepokój.

Zaległe zobowiązania młodych dorosłych stanowią ok. 0,12 proc. wobec łącznej kwoty 79,1 mld zł zaległych zobowiązań kredytowych i pozakredytowych wszystkich Polaków. Istotny jest jednak fakt, że w skali roku zadłużenie najmłodszych wzrosło o 3,9 mln zł. Pokazuje to, że problem narasta szybciej, niż sugerowałaby sama wartość zaległości. Analogiczną zależność widać w zobowiązaniach pozakredytowych. Kwota 46 mln zł zaległości to ok. 0,11 proc. z ponad 42,9 mld zł takich przeterminowanych długów notowanych wśród wszystkich Polaków.

– Kluczowym problemem nie jest sama skala zaległego zadłużenia, lecz moment, w którym się pojawia i jego przyczyny. O ile starsze pokolenia wpadają w spiralę długów zazwyczaj po latach zaciągania kredytów, prowadzenia firmy czy w wyniku kłopotów zawodowych, o tyle u młodych zaległości powstają już przy pierwszych decyzjach finansowych. To pokazuje, że przeterminowane długi to nie tylko kwestia ekonomii, ale przede wszystkim wyraz kultury finansowej – sposobu myślenia o pieniądzach i odpowiedzialności za własne wybory – zaznacza dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.

Kto najczęściej popada w długi?

Różnice w podejściu do zarządzania portfelem i kulturze finansowej są również widoczne w podziale na płeć.
W grupie niesolidnych dłużników do 24. roku życia przeważają mężczyźni, których jest aż 18,9 tys., podczas gdy kobiety stanowią 12,8 tys. Dane sugerują, że młodzi panowie częściej ulegają impulsywnym decyzjom lub presji konsumpcyjnej, m.in. związanej z zakupem najnowszych gadżetów, na które ich budżet nie jest jeszcze przygotowany.

Zróżnicowanie jest widoczne również na mapie Polski. Najwyższe przeterminowane zadłużenie generuje województwo śląskie, gdzie łączna kwota wynosi ponad 12 mln zł. Na kolejnych miejscach jest Mazowsze (11,2 mln zł) i Dolnośląskie (10,8 mln zł). Najmniejsze problemy z terminowym regulowaniem rachunków mają natomiast młodzi z województwa świętokrzyskiego, gdzie łączna kwota zaległości wynosi 1,3 mln zł.

– Najwyższa zaległość w tej grupie wiekowej należy do rekordzistki z województwa zachodniopomorskiego i wynosi ponad 514,3 tys. zł. Dla osiemnastolatki oznacza to praktycznie wykluczenie finansowe już na starcie dorosłego życia. Takie przypadki są dobitnym dowodem na to, że brak podstawowej edukacji ekonomicznej w szkole mści się natychmiast po uzyskaniu pełnoletniości – podsumowuje dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.

Wnioski płynące z danych pokazują, że sprawdzian z dorosłości odbywa się w codziennych wyborach i decyzjach finansowych. To od poziomu wiedzy oraz nawyków, a nie samego dostępu do pieniędzy, zależy, czy młodzi wejdą w dorosłość z poczuciem kontroli, czy z bagażem długów na lata.