Polska się starzeje. Jak zmieni się rynek pracy w najbliższych dekadach? Nowa analiza ekonomistów Banku BNP Paribas

Mediana wieku osób pracujących w Polsce wynosi obecnie 43 lata – wynika z najnowszej analizy ekonomistów Banku BNP Paribas. Oznacza to, że połowa aktywnych zawodowo Polaków ma więcej niż 43 lata. W niektórych profesjach – zwłaszcza kluczowych dla jakości życia zawodach medycznych – proces starzenia się kadr jest jednak znacznie bardziej zaawansowany i już dziś rodzi pytania o to, kto w nadchodzących latach przejmie obowiązki odchodzących na emeryturę specjalistów.

Najwyższą medianę wieku wśród wszystkich analizowanych zawodów odnotowano u lekarzy specjalistów – aż 56 lat. To efekt wieloletniej, często kilkunastoletniej ścieżki zdobywania kwalifikacji, która sprawia, że do tego grona dołączają wyłącznie doświadczeni pracownicy. 

Specyfikę specjalizacji medycznych widać wyraźnie w analizie. O ile lekarze specjaliści są najstarszą grupą zawodową w Polsce, o tyle lekarze bez specjalizacji, w trakcie specjalizacji lub ze specjalizacją I stopnia mają medianę wieku zaledwie 32 lata – jedną z najniższych spośród wszystkich analizowanych profesji. 

- Dane pokazują, że młodzi ludzie wciąż wybierają zawód lekarza, jednak sama ścieżka dochodzenia do specjalizacji jest wyjątkowo długa, co może przełożyć się na kwestię zastępowalności pokoleń wśród medyków. Dodatkowo, w połączeniu z wysoką medianą pielęgniarek, może to wskazywać na potencjalne problemy kadrowe w branży wraz z postępującym się starzeniem obecnej kadry – mówi Aleksandra Prus, ekonomistka Banku BNP Paribas.

Inne zawody

Jednak w czołówce zestawienia zawodów o najwyższej medianie wieku znalazły się również profesje, gdzie wysokiego wieku nie da się wyjaśnić tak długim procesem rozwoju zawodowego: pracownicy ochrony osób i mienia (53 lata), pielęgniarki z tytułem specjalisty (53 lata), nauczyciele szkół ponadpodstawowych (49 lat) i szkół podstawowych (47 lat), a także liczne zawody techniczne i rzemieślnicze – ślusarze, spawacze, hydraulicy, monterzy czy murarze (44–45 lat).

Co istotne, w wielu z tych profesji ekonomiści Banku BNP Paribas zwracają uwagę na niewielki napływ młodszych pracowników, co w kolejnych latach może prowadzić do narastających niedoborów kadrowych i problemów z zastępowalnością – zwłaszcza w zawodach wymagających wieloletniego doświadczenia i formalnych kwalifikacji.

Najmłodszymi zawodami w Polsce pozostają natomiast te, które powszechnie stanowią pierwsze doświadczenia zawodowe, a także nowe i dynamicznie rozwijające się branże: pracownicy przygotowujący posiłki typu fast food (25 lat) i kelnerzy (31 lat), specjaliści IT: programiści aplikacji, projektanci baz danych, analitycy systemów (33–38 lat).

Znaczenie dla całej gospodarki

Starzenie się kadr w kluczowych zawodach nakłada się na szersze, niepokojące trendy demograficzne kraju. Jak wskazują ekonomiści banku, liczba ludności w wieku produkcyjnym w Polsce, wynosząca blisko 25 mln osób jeszcze w latach 2010–2015, obniżyła się obecnie do mniej niż 23 mln. Liczba ludności ogółem utrzymuje się na względnie stabilnym poziomie wyłącznie dzięki imigracji – liczba cudzoziemców mieszkających w Polsce wzrosła w ciągu ostatniego roku o 215 tys. (do 2,3 mln), podczas gdy liczba Polaków żyjących w kraju spadła o 175 tys.

- Te dane pokazują, że wyzwania demograficzne to nie tylko abstrakcyjna statystyka, ale realny problem, który już dziś dotyka konkretnych zawodów decydujących o jakości życia Polaków – ochrony zdrowia, edukacji czy rzemiosła technicznego. W nadchodzących latach presja na finanse publiczne, wynikająca z rosnących wydatków na emerytury i zdrowie, będzie towarzyszyć rosnącym trudnościom ze znalezieniem wykwalifikowanych pracowników w wielu branżach – wskazuje Marcin Kujawski, starszy ekonomista Banku BNP Paribas.

Mediana wieku całego polskiego społeczeństwa wzrosła z 34 lat w 2000 roku do 43 lat w 2025 roku, a według prognoz do 2045 roku przekroczy 50 lat i utrzyma się na tym poziomie przez kolejne dekady. Liczba osób w wieku emerytalnym ma natomiast wzrosnąć z obecnych 7,5 mln do ponad 9 mln do 2050 roku.

Ten materiał powstał w ramach szerszego przeglądu przygotowanego przez Departament Analiz Ekonomicznych i Sektorowych Banku BNP Paribas pod nazwą LATO – Luźne Analizy Tematów Osobliwych. Prezentację z pozostałym obszarami analitycznymi oraz szczegółowymi danymi można znaleźć pod linkiem: https://media.bnpparibas.pl/mediateka/3053340