PPA w nowej odsłonie: krócej, elastyczniej, częściej

Rosnące ceny energii, presja na realizację celów klimatycznych i potrzeba stabilizacji kosztów sprawiają, że umowy PPA i cPPA coraz częściej trafiają do podpisu zarządów polskich firm. Jednocześnie rynek tych kontraktów szybko ewoluuje – zarówno pod względem struktury stron umowy, jak i długości jej obowiązywania.

Jeszcze kilka lat temu kontrakty PPA kojarzyły się niemal wyłącznie z długoterminowymi zobowiązaniami zawieranymi na 10–15 lat. Dziś coraz więcej przedsiębiorstw oczekuje większej elastyczności i lepszego dopasowania do realiów swojego biznesu. To zmienia sposób myślenia o tym, kto zawiera umowy PPA i jak długo powinny one obowiązywać.

Kto jest stroną umów PPA i cPPA

W klasycznym modelu PPA stronami kontraktu są: producent energii odnawialnej – najczęściej spółka celowa realizująca projekt farmy wiatrowej lub fotowoltaicznej – oraz sprzedawca energii, który kupuje ją w celu dalszej odsprzedaży odbiorcom końcowym. Taki model dobrze wpisuje się w tradycyjną strukturę rynku energii, w której sprzedawca pełni rolę pośrednika handlowego i technicznego.

Inaczej wygląda to w przypadku kontraktów cPPA. Tu umowa zawierana jest bezpośrednio pomiędzy wytwórcą energii a odbiorcą końcowym – firmą zużywającą energię na potrzeby własnej działalności. Najczęściej są to przedsiębiorstwa energochłonne takie jak zakłady przemysłowe, centra logistyczne, firmy technologiczne czy sieci handlowe. Dla nich cPPA staje się narzędziem stabilizacji kosztów oraz realizacji strategii dekarbonizacyjnej.

Warto przy tym podkreślić, że choć w realizację dostaw energii zaangażowane są także inne podmioty jak na przykład operatorzy systemów lub podmioty odpowiedzialne za bilansowanie, zwykle nie są one jednak stronami umowy PPA ani cPPA. Z prawnego i handlowego punktu widzenia kontrakt co do zasady opiera się na relacji wytwórca – nabywca energii.

Fizyczne i wirtualne PPA – różne modele, różne role

Istotnym elementem umów PPA jest sposób ich realizacji. W kontraktach wirtualnych (vPPA) energia fizycznie trafia na rynek hurtowy, a sama umowa pełni funkcję instrumentu finansowego zabezpieczającego cenę. Odbiorca nadal kupuje energię od swojego sprzedawcy, a z wytwórcą rozlicza jedynie różnicę między ceną rynkową a ceną ustaloną w kontrakcie.

W przypadku fizycznych PPA energia jest dostarczana bezpośrednio do odbiorcy. Takie rozwiązanie wymaga zaangażowania sprzedawcy lub podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie, który zarządza ryzykiem odchyleń produkcji i zużycia oraz rozliczeniami rynkowymi. – Dobrze zaprojektowany model PPA powinien być dopasowany nie tylko do profilu zużycia energii, ale także do zdolności organizacyjnych firmy i jej gotowości na ryzyko – podkreśla Joanna Repko, koordynatorka projektów w Zespole Rozwoju i Zarządzania Produktem w E.ON Polska. – Nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania. Kluczowe jest świadome przypisanie ról i odpowiedzialności już na etapie tworzenia struktury kontraktu.

Jak długo trwają dziś umowy PPA

Praktyka rynkowa pokazuje, że od 2025 roku znaczna część korporacyjnych umów PPA w Polsce zawierana jest na okres od 7 do 12 lat, przy czym 10 lat pozostaje nieformalnym standardem. Banki finansujące projekty OZE wciąż oczekują, że kontrakt zapewni stabilne przychody przez co najmniej 8 lat.

Jednocześnie rośnie zainteresowanie krótszymi umowami – zwłaszcza wśród firm działających w branżach o krótszych cyklach koniunkturalnych. Przedsiębiorstwa z sektorów FMCG, telekomunikacji, a także podmioty z segmentu MŚP, coraz częściej rozważają kontrakty na 3–5 lat, a nawet pilotażowe umowy na 1–3 lata.

– Nie każda firma jest w stanie planować zobowiązania energetyczne w perspektywie kilkunastu lat – zauważa Szymon Kowalski, wiceprezes RE-Source Poland Hub. – Z danych rynkowych wynika, że najdłuższe kontrakty zawierają obecnie przede wszystkim duże podmioty z branży ICT oraz przemysłu ciężkiego, natomiast sektor MŚP oczekuje większej elastyczności.

Elastyczność jako nowy kierunek rynku

Zmieniająca się struktura kontraktów PPA pokazuje, że rynek dojrzewa. Obok długoterminowych umów, które zabezpieczają finansowanie projektów OZE, coraz częściej pojawiają się krótsze i bardziej elastyczne rozwiązania. Pozwalają one firmom przetestować model PPA bez konieczności zaciągania wieloletnich zobowiązań.

W efekcie przedsiębiorstwa zyskują większy wybór – od stabilnych, wieloletnich kontraktów po krótsze umowy dopasowane do dynamicznych realiów biznesowych. Sprawia to, że PPA przestaje być rozwiązaniem zarezerwowanym wyłącznie dla największych graczy i staje się realnym narzędziem także dla średnich firm.