Dziś emerytki żyją za grosze. W przyszłości może być lepiej?

Kobiety w Polsce otrzymują zdecydowanie niższe emerytury od mężczyzn. Jak wynika z danych[1] średnie świadczenie jest mniejsze o 1,5 tys. zł brutto. Taki stan rzeczy nie wynika ze słabszej przedsiębiorczości pań, ale wielu czynników społecznych, jak nierówności w wynagrodzeniach, przerwy w pracy zawodowej czy niskiego wieku emerytalnego. Istnieją jednak rozwiązania, dzięki którym kobiety mogą zadbać o swoją przyszłość finansową.

Dlaczego kobiety mają niższe emerytury?

Obecnie w Polsce obowiązuje powszechny wiek emerytalny, który wynosi 60 lat dla kobiet

i 65 lat dla mężczyzn.  Według badań[2] przeciętna długość życia pań wynosi 82 lata, a płci przeciwnej – niemal 75 lat. To oznacza, że Polki pracują krócej, a żyją dłużej. Wpływ na wysokość świadczeń kobiet mają także niższe wynagrodzenia w porównaniu z mężczyznami. Z najnowszych statystyk[3] wynika, że mediana zarobków w czerwcu 2025 r. wyniosła trochę ponad 7300 zł w przypadku mężczyzn, natomiast wśród kobiet niespełna 7000 zł. Często również w trakcie swojej kariery zawodowej Polki poświęcają się opiece nad dziećmi bądź innymi bliskimi. Najczęściej przerwa związana z macierzyństwem trwała od pół roku do roku włącznie – taki czas zadeklarowało ponad 13proc.[4] pań. Nieznacznie mniej kobiet miało przerwę trwającą od roku do 2 lat włącznie, tj. niemal 13 proc. oraz od 2 do 3 lat włącznie - 10procent[5]. Zawieszenie obowiązków zawodowych także przyczynia się do niższych składek emerytalnych.

Z jednej emerytury ciężko wyżyć

W Polsce odsetek wdów jest blisko pięciokrotnie wyższy (13,7 proc.) w porównaniu z odsetkiem wdowców (2,9 proc.)[6]. Po śmierci małżonków seniorki muszą utrzymywać się same. Mając do dyspozycji ,,pojedynczy” budżet, starają się żyć jak najoszczędniej. Średnia emerytura kobiet w Polsce w 2024 roku wynosiła ok. 3300 zł brutto, a mężczyzn – ok. 4 800 zł[7].

Samotnej seniorce nie jest więc łatwo żyć ze skromnej emerytury, szczególnie kiedy nie może liczyć na wsparcie rodziny. Poczucie wstydu często też uniemożliwia proszenie o pomoc i jej przyjmowanie. Dodatkowo pojawiają się nowe wyzwania, jak odnalezienie się w świecie cyfrowych finansów, czyli korzystanie z kont bankowych, kart płatniczych, płatności online. Brak wiedzy oraz niskie umiejętności w zakresie nowych technologii sprawiają, że osoby starsze są szczególnie narażone na różnego rodzaju oszustwa oraz wyłudzenia.

Spokojniejsza przyszłość seniorek? To możliwe

Mamy zatem w społeczeństwie do odrobienia ważną lekcję, którą jest edukacja finansowa kobiet już na wcześniejszych etapach życia. Córki i wnuczki mogą również wyciągać wnioski z doświadczeń swoich matek, babć i uczyć się na ich błędach. Z badań [8] bowiem wynika, że aż 14,3 proc. Polek nie ma żadnych oszczędności, a co trzecia nie inwestuje żadnych środków. Okazuje się też, że to mężczyźni są bardziej zapobiegawczy i częściej odkładają „na przyszłość” – jako cel oszczędzania 34,3 proc. z nich wskazuje budowę poduszki bezpieczeństwa, a 16,7 proc. oszczędza z myślą o emeryturze[9]. Kobiety skupiają się bardziej na krótkoterminowych celach, tj. remont w domu czy wyjazd na wakacje. Uwarunkowane jest między innymi czynnikami strukturalnymi. Kobiety w wieku 15–89 lat w I kwartale 2025 r. były mniej aktywne zawodowo (51,4 proc.) niż mężczyźni (65,4 proc.)[10], przez co też ograniczone są ich możliwości systematycznego oszczędzania i inwestowania. Najtrudniej zawsze zrobić jednak pierwszy krok. Pomocą w tej kwestii służą eksperci z dziedziny finansów.

- Kobiety potrafią świetnie organizować codzienność: dom, pracę, rodzinę i milion spraw naraz, ale gdy chodzi o inwestowanie, coś je zatrzymuje. Większość z nas dorastała w przekonaniu, że finanse to domena mężczyzn, a inwestowanie zarezerwowane jest dla bogatych. Dlatego teraz naszą rolą jest w pierwszej kolejności zmiana myślenia Polek. Świadomość finansowa to przecież wolność i niezależność, a troska o własne pieniądze to nie tylko odpowiedzialność za siebie, ale równocześnie za rodzinę i spokojną przyszłość – przekonuje Karolina Decker, założycielka finmarie w Niemczech, prezeska Fundacji finmarie Polska.

Podniesienie stanu wiedzy finansowej Polek i zachęcenie je do zadbania o swoje pieniądze sprawi, że będą nie tylko lepiej funkcjonować w teraźniejszości, ale i zapewnią sobie stabilniejsze życie na emeryturze.

- Chcemy, by do 2035 roku co trzecia Polka w wieku 35–50 lat miała swój plan inwestycyjny i poczucie, że naprawdę ma kontrolę nad swoim życiem finansowym. Fundusz awaryjny ma nie być luksusem, a fundamentem bezpieczeństwa kobiet i ich rodzin – dodaje Agnieszka Michalska, członkini Rady Fundacji finmarie Polska.

Nowy rok właśnie się rozpoczął. Może to dobry czas, by w naszych rodzinach poruszyć temat finansów, porozmawiać o budżecie domowym i wdrożyć skuteczny plan finansowy. Niech mottem zadbania o własne finanse będą słowa popularnej amerykańskiej prezenterki telewizyjnej, Oprah Winfrey, która sama przeszła niezwykłą drogę finansowej transformacji - od bardzo trudnych początków do imponującego sukcesu:

 „Kobiety muszą zrozumieć, że mają moc finansową. Gdy nauczymy się zarządzać pieniędzmi, możemy zmieniać swoje życie i życie innych”.

[1]     ZUS, ,,Ważniejsze informacje z zakresu ubezpieczeń społecznych 2024 r.”

[2]     GUS, ,,Trwanie życia w 2024”

[3]     GUS, ,,Rozkład wynagrodzeń w gospodarce narodowej w czerwcu 2025 r.”

[4]     GUS, ,,Praca a obowiązki rodzinne w 2018 roku”

[5]     Tamże

[6]     GUS, ,,Starzenie się ludności Polski w świetle wyników narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań 2021”

[7]     ZUS, ,,Ważniejsze informacje z zakresu ubezpieczeń społecznych 2024 r.”

[8]     Badanie UCE Research na zlecenie Raisin, 2025

[9]     Tamże

[10]   GUS,,, Pracujący, bezrobotni i bierni zawodowo (wyniki wstępne Bael) – 1 kwartał 2025 r.”