Odnowienie doktoratu prof. Józefa Borzyszkowskiego i święto Uniwersytetu Gdańskiego

Z okazji 56. rocznicy powstania Uniwersytetu Gdańskiego w murach uczelni dało się odczuć silnego ducha Kaszub, szczególnie bliskich prof. Józefowi Borzyszkowskiemu - Kaszubie, historykowi, byłemu wicewojewodzie i Senatorowi. Podczas uroczystości odnowiony został doktorat Profesora. Wcześniej, na budynku Wydziału Historycznego, zawisła kaszubska flaga. 

Kaszubskie barwy, stroje, język, muzyka, a także wystawa poświęcona działalności prof. dr. hab. Józefa Borzyszkowskiego - to wszystko sprawiło, że tegorocznemu Świętu Uniwersytetu Gdańskiego towarzyszyła wyjątkowa atmosfera. Każdy, kto 20 marca 2026 roku uczestniczył w uroczystym posiedzeniu Senatu Uniwersytetu Gdańskiego na Wydziale Historycznym, mógł poczuć prawdziwego kaszubskiego ducha - a także doświadczyć siły społeczności akademickiej UG.

- Uniwersytet czerpie moc z więzi z miejscem i ze społecznością - powiedział Rektor UG prof. dr hab. Piotr Stepnowski. - Nasza uczelnia, co wielokrotnie podkreślałem, jest wspólnotą ludzi, których łączy ciekawość świata, odpowiedzialność za wiedzę oraz głębokie przekonanie, że nauka ma sens tylko wtedy, gdy służy społeczeństwu. Dlatego dzisiejsze spotkanie jest czymś więcej niż jubileuszem instytucji: jest świętem wspólnoty Uniwersytetu Gdańskiego.

W dalszej części przemówienia Rektor UG przedstawił także osobę prof. Józefa Borzyszkowskiego, któremu podziękował za wkład w rozwój badań nad Kaszubami - a także przypomniał, co jest rolą uniwersytetu:

- Uniwersytet powinien pozostać miejscem trwałych wartości, ale także odwagi myślenia i gotowości do podejmowania nowych wyzwań. Jego rolą jest kształtowanie świadomych obywateli i przyszłych liderów zdolnych do dialogu oraz podejmowania odpowiedzialnych decyzji w bardzo złożonej rzeczywistości.

Z kolei w laudacji prof. dr hab. Cezary Obracht-Prondzyński podkreślił: - Trudno byłoby sobie wyobrazić kaszubsko-pomorski świat społeczny ostatnich dziesięcioleci bez osoby profesora Józefa Borzyszkowskiego. Dotyczy to w równym stopniu szeroko rozumianej sfery kultury, aktywności społecznej, życia politycznego, funkcjonowania wielu instytucji i organizacji. Nie ulega jednak wątpliwości, że Józef Borzyszkowski jest przede wszystkim uczonym.

Mówiąc o swoim mistrzu, prof. Cezary Obracht-Prondzyński wymienił jego dokonania naukowe czy społeczne, potwierdzone licznymi pełnionymi funkcjami, nagrodami oraz imponującym dorobkiem publikacyjnym (w tym Historią Kaszubów w dziejach Pomorza, liczącą ponad 5300 stron). Zwrócił także uwagę na szczególną cechę warsztatu badawczego prof. Józefa Borzyszkowskiego: podmiotowe podejście, w którego centrum jest człowiek i jego historia (często wydobywana z relacji ustnych czy pozornie nieistotnych źródeł) - a także „mikrohistorie” niewielkich społeczności czy wspólnot lokalnych.

Laudator podkreślił również ogromny wkład prof. Józefa Borzyszkowskiego w badania kwestii „tożsamości, relacji międzyetnicznych, międzyreligijnych, stosunków językowych, doświadczania obcości i dystansów społecznych”, niezwykle istotnych w kontekście wielokulturowości Pomorza. Wśród licznych aktywności prof. Borzyszkowskiego zwrócił uwagę na te dotyczące Kaszub i Kaszubów - profesor był m.in. inicjatorem powstania (oraz prezesem) Instytutu Kaszubskiego, a także redaktorem rocznika naukowego „Acta Cassubiana”.

- Naszemu Mistrzowi, Szkólnemu i Drëchowi dziś składamy serdeczne gratulacje. I podziękowania. Ad multos Annos - zakończył laudator.

Prof. Józef Borzyszkowski zrezygnował z tradycyjnego wykładu na rzecz „wspominek” - ciepłej, niekiedy żartobliwej podróży przez wspomnienia miejsc i ludzi, ważnych dla jego drogi. Od czasów przedszkolnych, przez szkolne, aż do studiów na Uniwersytecie Gdańskim i dalej - poznawaliśmy wydarzenia (niekiedy niepozorne) oraz osoby, które czasem nieoczekiwanie stawały się mentorami, a czasem w dobrej wierze starały się go odwieść od obranej ścieżki. Sporo miejsca poświęcił prof. Cezaremu Obracht-Prondzyńskiemu, który najpierw był jego studentem, następnie doktorantem, a wreszcie - przyjacielem i współpracownikiem.

Mówiąc o swojej drodze, prof. Borzyszkowski wspomniał o ważnych wydarzeniach w Gdańsku (marzec 1968, grudzień 1970, sierpień 1980, czerwiec 1989). Przytoczył przy tym chińskie przysłowie (a zarazem przekleństwo): „Bodaj byś żył w ciekawych czasach”. - Żyłem. I żyję - dodał jubilat. - Nie narzekam, ale przyznaję, iż nasze czasy stają się dla mnie coraz bardziej, aż nadto ciekawe.

Prof. Józef Borzyszkowski podkreślił również znaczenie ciekawości: - Ciekawość, jak niektórzy powiadają, to pierwszy stopień do piekła. Dość rychło zrozumiałem, że to jednak bardzo ważny czynnik na drodze do wiedzy. Bez ciekawości trudno być historykiem, humanistą i poznawać oraz podejmować próby zrozumienia naszej przeszłości.

Profesor wspominał lata spędzone na Uniwersytecie Gdańskim, w tym zaangażowanie w działalność chóru akademickiego. Mówiąc o epizodzie zaangażowania się w politykę, zwrócił uwagę na „problem zgodności deklarowanych wartości i haseł z czynami”. Jednakże głównymi bohaterami opowieści profesora byli ludzie - rodzina, mentorki i mentorzy, współpracownicy, studenci.

- Chciałbym optymistycznie zakończyć te moje dzisiejsze wspominki. Nie jest to łatwe, bo ani nasza - Polski i powszechna - historia, ani współczesność, zdominowana przez potęgi i skrajności (…), nie dają dziś powodów do optymizmu. Niemniej nie możemy pozwolić na to, byśmy byli go pozbawieni. Winniśmy wierzyć w swoje i w przyjaciół siły. Od lat towarzyszy mi cząstka wyzwania poety: „Niechaj żywi nie tracą nadziei i przed narodem niosą oświaty kaganiec”. Tylko tyle - i aż tyle.

Prof. Józef Borzyszkowski został uhonorowany nagrodą specjalną Marszałka Województwa Pomorskiego w dziedzinie kultury „za wybitny wkład w dzieło odkrywania pomorskiej historii i tożsamości oraz zachowania dorobku kulturowego naszego regionu, z wielkim podziękowaniem za niestrudzoną, wieloletnią pracę i wkład w budowę wspólnoty województwa pomorskiego”.

Podczas święta  tradycyjnie już wręczono też nagrody Naukowe Rektora UG im. Prof. K. Taylora, a także nagrody i wyróżnienia w konkursie „Nauczyciel Roku” im. K. C. Mrongowiusza, w którym kandydatów typuje społeczność studencka.

W tym roku Nagrodę Naukową Rektora UG im. Prof. K. Taylora, przyznawaną za całokształt dorobku naukowego, otrzymali:

• dr hab. Monika Bąk, prof. UG (Wydział Ekonomiczny)
• prof. dr hab. Mariola Bidzan (Wydział Nauk Społecznych)
• prof dr hab. Igor Konieczny (Międzyuczelniany Wydział Biotechnologii UG i GUMed)
• prof. dr hab. Krzysztof Rolka (Wydział Chemii)

Nagrody „Nauczyciel Roku” im. K. C. Mrongowiusza otrzymali:

• dr hab. Agnieszka Chylewska, prof. UG (Wydział Chemii)
• dr Elżbieta Mrożek, prof. UG (Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki)
• dr hab. Tomasz Wiśniewski, prof. UG (Wydział Filologiczny)

Osoby wyróżnione w konkursie:

• dr Agnieszka Baścik-Remisiewicz
• dr hab. Mariusz Bogusz, prof. UG 
• dr Aleksander Jagiełło 
• dr Marta Jurczyk 
• dr Renata Płoska 
• dr Maurycy Żarczyński 
• dr Anna Żeglińska 

Wydarzeniu towarzyszyła wystawa poświęcona osobie i działalności prof. Józefa Borzyszkowskiego, przygotowana przez Muzeum Uniwersytetu Gdańskiego. Tu oprawę muzyczną zapewnił kaszubski zespół muzyczny z Karsina.

Przez najbliższy miesiąc ekspozycja będzie dostępna w holu Wydziału Historycznego. Serdecznie zapraszamy do jej odwiedzenia!