Bezpieczne, energooszczędne i efektowne: jak projektuje się iluminacje miast?

Iluminacje miejskie zachwycają nas i skłaniają do uwieczniania ich na fotografiach. Ale też budzą pytania o koszt czy energooszczędność. Z jednej strony są elementem budowania miejskiej tożsamości, zachęcają do spacerów i spotkań w przestrzeni publicznej. Z drugiej, jak pokazuje ogólnopolska akcja „Świeć się z Energą”, mogą także realnie wspierać lokalne społeczności. 

W trwającej 16. edycji akcji „Świeć się z Energą” zgłosiło się już 346 miast z całej Polski. Mieszkańcy, głosując na swoje miejscowości, pomagają jednocześnie instytucjom i rodzinom potrzebującym wsparcia. W ramach plebiscytu 16 miast – po jednym z każdego województwa – otrzyma vouchery o wartości 10 tys. zł na zakup energooszczędnego sprzętu dla potrzebujących, a Świetlna Stolica Polski dodatkowo 50 tys. zł. 

– Iluminacje łączą ludzi. Dzięki nim miasta żyją także zimą, a mieszkańcy mobilizują się wokół wspólnego celu. W „Świeć się z Energą” to zaangażowanie przekłada się na realną pomoc – mówi Magdalena Marszałkowska, dyrektor Departamentu Marketingu Energi SA. 

Gdy w grudniu w polskich miastach zapalają się świąteczne iluminacje, dla mieszkańców to po prostu sygnał, że zaczyna się wyjątkowy czas. Dla specjalistów – efekt wielomiesięcznej pracy projektowej, logistycznej i technologicznej. 

– Iluminacje to dziś połączenie estetyki, bezpieczeństwa i energooszczędności. To już od dawna nie są „lampki na kablu”, tylko precyzyjnie zaprojektowane instalacje, które muszą dobrze wyglądać, być trwałe i zużywać jak najmniej energii – tłumaczy Łukasz Żelewski, prezes Zarządu Energi Oświetlenia, firmy, która w tym roku świątecznie oświetliła aż 120 gmin.  

Kupione czy wynajęte? Miasta stawiają na elastyczność 

Nie wszystkie dekoracje, które widzimy co roku, należą do gmin. Samorządy coraz częściej łączą zakup stałych elementów, np. dekoracji latarniowych czy sznurów świetlnych, z wynajmem większych, sezonowych instalacji, szczególnie w reprezentacyjnych punktach miast. Dlatego później mogą zachwycać niezwykłymi formami, na przykład nawiązującymi do lokalnej historii. 

– Wynajem daje miastom swobodę w kreowaniu stylistyki dekoracji w danym miejscu i czasie.  Dzięki temu co roku mogą zmieniać aranżacje placów i deptaków, odpowiadać na trendy i oczekiwania mieszkańców, bez konieczności magazynowania dużych konstrukcji – wyjaśnia Magdalena Skorupka-Kaczmarek, wiceprezes Zarządu Energi Oświetlenia.   

Energooszczędność, która naprawdę działa 

Jedno z najczęstszych pytań mieszkańców dotyczy zużycia energii. Czy tysiące świateł nie oznaczają wysokich rachunków? 

– Nowoczesne iluminacje LED zużywają zaskakująco mało energii. To często mniej niż ludzie sobie wyobrażają – uspokaja Tomasz Demianiuk, ekspert ds. sprzedaży, Koordynator Marki w Enerdze Oświetleniu.  

Dla porównania: 

• 10-metrowy sznur LED zużywa tyle energii, co jedna domowa żarówka LED, 

• 6-metrowy balon LED w Gdyni, złożony z 11 tys. diod, przez miesiąc pobiera około jednej czwartej energii zużywanej przez lodówkę, 

• pojedyncza dekoracja latarniowa w skali miesiąca to zużycie porównywalne z kilkoma godzinami pracy czajnika elektrycznego. Tymczasem w ciągu dnia w zwykłej rodzinie czajnik „pracuje” kilka, kilkanaście minut. 

Piękne i bezpieczne 

Mały pobór energii elektrycznej, ale efekt spektakularny. Jak to się dzieje? Odpowiedź kryje się w technologii i projektowaniu. 

– Światło nie musi być mocne, żeby było efektowne. Kluczowe jest to, jak je ukierunkujemy i jak je wzmocnimy – tłumaczy ekspert Energi Oświetlenie. 

W praktyce oznacza to stosowanie m.in. diod z wklęsłą soczewką świecących w wielu kierunkach, elementów odblaskowych z aluminium oraz precyzyjnego rozsyłu światła tak, by iluminacje były widoczne dla przechodniów, a nie rozpraszały się w niebo. 

Iluminacje miejskie muszą być nie tylko ładne, ale i przede wszystkim bezpieczne.  

– Profesjonalne dekoracje są zasilane prądem niskonapięciowym (24 lub 36 V). To standard, który eliminuje ryzyko porażenia i pozwala montować dekoracje w przestrzeni publicznej – podkreśla Tomasz Demianiuk. – Punkty świetlne muszą też być odporne na deszcz czy śnieg. Dlatego w tej sprawie lepiej zaufać specjalistom niż sięgać po amatorskie rozwiązania, choćby najpiękniejsze. 

Miliony punktów światła, ale policzyć je niełatwo 

Ile dokładnie lampek świeci w polskich miastach? 

– To pytanie pada bardzo często, ale odpowiedź nie jest prosta – przyznaje ekspert. – W miastach świecą jednocześnie dekoracje montowane przez firmy oświetleniowe, te należące do samorządów, wspólnot mieszkaniowych i prywatnych podmiotów. 

Jedno jest pewne: w sezonie 2025/2026 tylko w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Energa Oświetlenie zamontowała dekoracje złożone z około 1 miliona punktów świetlnych. 

Co dzieje się z iluminacjami po świętach? 

Część miast posiada własne magazyny, inne korzystają z zaplecza producentów lub firm odpowiedzialnych za montaż. 

– Jeśli realizujemy iluminacje kompleksowo, zajmujemy się także ich demontażem, magazynowaniem oraz przygotowaniem do kolejnego sezonu – mówi ekspert Energi Oświetlenie. 

W sezonie 2025/2026 spółka zrealizowała iluminacje w 120 gminach północnej i centralnej Polski.